Cookie gebruik Kennisgeving

Deze site maakt gebruik van cookies om u te voorzien van een meer persoonlijke service.

Door gebruik te maken van deze site gaat u akkoord met ons gebruik van cookies zoals uiteengezet in onze cookie kennisgeving. Lees onze cookie-mededeling, voor meer informatie over de cookies die wij gebruiken en hoe u het gebruik van cookies kunt verwijderen of blokkeren.

Voetgangerszone in Brussel: de impact op de commerciële dynamiek

Klik om te vergroten

De voetgangerszone in Brussel kwam er in juni 2015. Ze werd aangekondigd als de grootste in Europa. De huidige uitbreiding van de voetgangerszone omvat de Anspachlaan, van het De Brouckèreplein tot aan het Fontainasplein. Negen maanden later blijft dit dossier de gemoederen beroeren: van de politici van meerderheid en oppositie tot de handelaars, buurtbewoners en organisaties zoals BECI (Brussels Enterprises Commerce and Industry). De discussie loopt zo hoog op dat eind april 2016 de beslissing viel om een ‘Observatorium van de grote voetgangerszone van Brussel’ op te richten. Dat heeft als opdracht om de impact van de voetgangerszone in kaart te brengen, zowel de socio-spatiale als de sociaaldemografische en sociaaleconomische.

Na de Brusselse lockdown als gevolg van de aanslagen in Parijs en na de terreuracties op Brussels grondgebied op 22 maart, is het belangrijk om een eerste balans op te maken. Vanuit zijn leiderspositie in commercieel vastgoed wil Cushman & Wakefield zijn visie op de gevolgen van de voetgangerszone kenbaar maken – zonder partij te kiezen. Wij formuleren enkele mogelijke verbeteringstrajecten voor dit project om het Brusselse stadscentrum nieuw leven in te blazen.

Eerst enkele vaststellingen:

1.Het is een uitstekend idee om de bestaande voetgangerszone uit te breiden en zo de toeristische en commerciële aantrekkingskracht van het stadscentrum te vergroten. Maar dan moet die nieuwe voetgangerszone op toeristisch en/of commercieel vlak ook echt aantrekkelijk ogen, zoals de Nieuwstraat of de Grote Markt dat zijn. En dan moet je toegeven dat de Anspachlaan en het de Brouckèreplein tot op vandaag helemaal niet scoren als toeristische bestemming. Het idee om openbare ruimte open te stellen is op zich onvoldoende om er volk naar toe te lokken. Op dit ogenblik is het echt wel veel aantrekkelijker om bijvoorbeeld in het Koninklijk Park te gaan wandelen.


2.De voetgangerszone is te groot en te snel op poten gezet, zonder uitgebreid overleg of voorafgaande impactstudie. Wij herhalen dat de intentie lovenswaardig is. Maar de snelle en abrupte invoering van deze voetgangerszone heeft het consumptiegedrag van de vaste klanten en de gewoontes van de buurtbewoners in de war gestuurd. En vooral: de bereikbaarheid van het stadscentrum is ontwricht. En daar komen nog andere negatieve effecten bovenop: gebrek aan stedenbouwkundige ingrepen, degradatie van de openbare ruimte, gebrek aan netheid en te weinig aanpassingen.

3.Het is een aantasting van de bestaande commerciële dynamiek. En er is tijd nodig geweest om die dynamiek te creëren. De Dansaertwijk bijvoorbeeld trekt vandaag meer dan 9.200 voorbijgangers per dag. Het is een plek waar een gespecialiseerd cliënteel naartoe gaat omdat de wijk zich stap voor stap heeft waargemaakt als een centrum van mode en design. In 2008 waren er nog maar 7.500 passanten per dag. En ja, Dansaert heeft zich de voorbij jaren gestabiliseerd, maar het blijft een wankel evenwicht. Er is niet veel nodig om het commerciële weefsel te verzwakken. En dat is precies wat de voetgangerszone nu doet. De handelaars voelen de gevolgen duidelijk. Volgens Boris van Haare Heijmeijer, partner en lid van de International Retail Board van Cushman & Wakefield, daalde de omzet van een aantal handelaars met 20 tot 30 procent tegenover de periode voor de invoering van de voetgangerszone, en dus ook voor de lockdown en de aanslagen in Brussel. Het vraagt tijd om een handelswijk uit te bouwen tot ze een echte bestemmingsplek wordt. Het minste vuiltje kan de machine doen haperen, de dynamiek doen vastlopen en het publiek wegjagen.

Daarom pleiten de commerciële experts van Cushman & Wakefield voor een aantal ingrepen:
1.Echt overleg met de handelaars en de belangrijkste eigenaars van het stadscentrum. Dat moet leiden tot een samenhangende fasering van de verschillende bouwwerven. De betrokken partijen moeten de tijd krijgen om de voetgangerszone echt in te richten en in gebruik te nemen. Er is ook overleg nodig met de zowat 200 handelaars die momenteel nadeel ondervinden.

2.Een coherente, gefaseerde invoering op mensenmaat. Steden als Antwerpen, Gent en Leuven gaven het goede voorbeeld. De invoering van dit soort openbare ruimte moet goed doordacht, logisch, en vooral in fazen gebeuren. In een eerste fase moet de voetgangerszone zich concentreren rond het de Brouckèreplein, met uitlopers tot aan de Bisschops- en Gretrystraat. Dan loopt ze parallel met de renovatie van ‘The Mint’ (de renovatie van de sokkel van het Muntcentrum) aan de Anspachlaan. Dat versterkt de natuurlijke verlenging van de zone van Nieuws- en Kleerkopersstraat. Zulke uitvoering verloopt meer op maat van de mens en maakt alvast een betere ingebruikname van de ruimte mogelijk. Die kan zo uitgroeien tot een échte ruimte voor toeristen, en een bestemmingsplek.

3.Er is nood aan heldere en objectieve informatie over de voetgangerszone. Er moet in elk geval een studie komen over de impact ervan, met objectieve, taboevrije communicatie. Dat zal leiden tot een duidelijker omschrijving van de visie die de overheid heeft op de voetgangerszone en de timing van de invoering.  Daarbij moet het de bedoeling zijn om ze kleiner te maken, met respect voor de commerciële dynamiek van het stadscentrum. De studie zal ook de gevolgen onderzoeken op het Brusselse economische weefsel en vooral de afstemming op en complementariteit met de Nieuwstraat. Want die blijft hoe dan ook de drukst bezochte winkelstraat van het land. Vandaag straft de chaotische invoering bewoners, toeristen en handelaars twee keer. Een eerste keer door het gebrek aan overleg, communicatie en bereikbaarheid van het stadscentrum. Een tweede straf is de duur van de voorziene werkzaamheden voor de definitieve inrichting van de voetgangerszone.

Het is een duidelijke en krachtige boodschap waar alle partijen om vragen: klare communicatie en een sterke en gedeelde visie zijn de kernwoorden voor een coherente en gestructureerde invoering van de Brusselse voetgangerszone. Deze visie is onmisbaar voor een geslaagd project van stedelijke stimulering, versterking van de commerciële dynamiek en de aantrekkingskracht van het stadcentrum op toeristen.

http://authoring.be.cushwake.com/?sc_itemid=%7BEFFC8BE9-0BBE-4230-AE83-BDA061D1988B%7D&sc_mode=preview&sc_lang=nl-BE